Κώδικας και άνθρωποι, ένα

ch4a

Αυτοί οι νέοι homo connectus θέτουν σε δεύτερη μοίρα τον χώρο και προτάσσουν την επαφή με τους ανθρώπους. Νοιάζονται για τη σταδιοδρομία στο επάγγελμά τους, χωρίς όμως να συνδέουν απαραίτητα την καριέρα με μια εταιρεία. Ούτε τη φιλία και την ψυχαγωγία με μια γειτονιά. Μεταφέρουν το διαδικτυακό «κουτάκι» τους οπουδήποτε και σε οποιαδήποτε συσκευή. Με ένα login στο Facebook και στο Gmail.

Ο δικτυωμένος κόσμος δεν είναι η γη της επαγγελίας. Τα παιδιά μας πληρώνουν το τίμημα της δικτύωσης με την έλλειψη συγκέντρωσης και στοχοθεσίας, την εσφαλμένη ταύτιση της συλλογής πληροφορίας με τη γνώση , τη σπατάλη χρόνου και τη μείωση της ενσυναίσθησης. Η νέα πραγματικότητα αποτυπώνεται έντονα στην οικογένεια. Ο ρόλος της γίνεται πιο πολύπλοκος και απαιτεί προσπάθεια − πρώτη φορά τα νεότερα μέλη γνωρίζουν καλύτερα μια βασική δεξιότητα όπως αυτή της χρήσης του Διαδικτύου∙ στην οικία μπορεί να συνυπάρχει ο χώρος εργασίας και ευρύτερης κοινωνικής συνάντησης, ενώ το περιβάλλον αλλάζει ταχύτερα από ποτέ.

Πέρα από την ατομική βελτίωση, το μονοπάτι της λύσης ξεκινάει στο σχολείο. Το σχολείο σήμερα είναι αμήχανο και αντιδρά σπασμωδικά. Το αυριανό μεταψηφιακό σχολείο θέλουμε να είναι ανοιχτό και συμμετοχικό. Ο δάσκαλος θα αναλάβει να μεσολαβήσει ανάμεσα στην απέραντη online πληροφορία και τους μαθητές. Να αξιοποιήσει την εξοικείωσή τους με τα κοινωνικά δίκτυα. Οι μαθητές θα διδάσκουν τη λειτουργία του Διαδικτύου σε καθηγητές και γονείς. Και όλοι μαζί θα διαμορφώνουμε τη στρατηγική για την αξιοποίηση των ευκαιριών και την άμβλυνση των κινδύνων του.

Πώς μπορεί να γίνει αυτό στην πράξη; Σε δύο επίπεδα: εμπλουτισμός επιμέρους μαθημάτων με στοιχεία του Διαδικτύου και εμπέδωση των νέων εννοιών (π.χ. κυβερνοεκφοβισμός ) στο «εργαστήρι του Διαδικτύου». Για το πρώτο, περιγράφουμε τρόπους ανάδειξης θεμάτων που αφορούν το Διαδίκτυο με αφορμή το μάθημα της Β΄ Λυκείου Πολιτική και Δίκαιο

και τη διδασκαλία του Ομήρου στο Γυμνάσιο. Σε δεύτερο επίπεδο, το «εργαστήρι του Διαδικτύου» είναι η πεμπτουσία και η συγκολλητική ουσία των επιμέρους παρεμβάσεων. Προσεγγίζει τα ζητήματα του Διαδικτύου μέσα από έξι θεματικές ενότητες: Λόγου και Νόησης, Κοινωνίας, Πολιτικής και Ανθρώπινων Αξιών, Θετικών επιστημών, Οικονομίας και Επιχειρηματικότητας, Τεχνολογίας, Τέχνης και Πολιτισμού. Πρακτικά, εντάσσεται σε ευέλικτες ζώνες, στο project, σε διευρυμένο ωράριο και στα τεχνολογικά μαθήματα.

Η άλλη όψη της δημιουργίας είναι η σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου. Αναλύουμε τους τρόπους που εκφράζεται η αρνητική φύση μας και στο Διαδίκτυο, η οποία μας κάνει να δρούμε με ευρηματικότητα για ίδιον όφελος και να προκαλούμε ζημιά στους άλλους.

Στο Διαδίκτυο, οι άνθρωποι δεν μετέφεραν μόνο τις γνωστές απάτες, αλλά δημιούργησαν νέες, αξιοποιώντας τα χαρακτηριστικά του. Με κριτήριο την προέλευσή τους οι κίνδυνοι ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες: τεχνολογικοί, οικονομικοί και κατάχρησης προσωπικών δεδομένων. Ο τεχνολογικός κίνδυνος προέρχεται από το ανάρμοστο και παράνομο περιεχόμενο και την επαφή με ακατάλληλους ανθρώπους στο Διαδίκτυο. Η διαδικτυακή παρενόχληση είναι ο πιο σοβαρός κίνδυνος. Έχει ως στόχο τη σεξουαλική εκμετάλλευση ή τον εκφοβισμό και χαρακτηρίζεται από αμεσότητα, ταχύτητα, και επαναληψιμότητα με χαμηλό κόστος και προσπάθεια, χρήση εικόνων και βίντεο σε πολλαπλά κανάλια επικοινωνίας. Ο κυβερνοεκφοβισμός γίνεται με γραπτό ή άμεσο μήνυμα και email, κλήσεις-φάρσα, δημοσίευση εικόνων και βίντεο χωρίς συγκατάθεση, βιντεοσκόπηση και μοίρασμα μιας βίαιης πράξης, ανάρτηση προσβλητικών ή απειλητικών μηνυμάτων σε κοινωνικό δίκτυο και αποκλεισμό ή διασυρμό σε online παιχνίδι.

Από την πλευρά των οικονομικών κινδύνων, καθώς τα παιδιά αποκτούν χαρτζιλίκι θέτουν υποψηφιότητα για τον κατάλογο των θυμάτων εξαιτίας του αθέμιτου μάρκετινγκ και της διαφήμισης, της υπερβολικής δαπάνης και των δόλιων συναλλαγών. Η υποτίμηση των κινδύνων και η έμφαση στη σεξουαλική διάσταση των σχέσεων, σε συνδυασμό με την άγνοια των συστατικών του Διαδικτύου, τους οδηγεί σε υπερέκθεση της προσωπικότητας και σε ανεπιθύμητες μορφές επικοινωνίας. Περιγράφουμε τους κινδύνους και τις λύσεις στην ηλεκτρονική εισβολή στον υπολογιστή και εν γένει στις κακόβουλες επιθέσεις.

Οι πρώτες έρευνες δείχνουν ότι η επερχόμενη γενιά είναι διαφορετική από τη δικιά μας. Έχει μεγαλύτερη όρεξη και ικανότητα για συνεργασία και προτιμά την ευελιξία στην εργασία.

Καθώς όμως οι υφιστάμενες δομές προσαρμόζονται πιο αργά από τις προτιμήσεις τους αυτές, δεν νιώθουν ακόμη ευπρόσδεκτοι. Δυσκολεύονται να βρούνε τα πατήματά τους σε έναν κόσμο που δεν έχει χτιστεί για να αξιοποιεί την ταχύτητα και την ευελιξία του Διαδικτύου. Τους αποπροσανατολίζει το άγχος μας για το μέλλον και η προσκόλλησή μας στο παρελθόν. Το κλίμα βαραίνει με τη βίαιη προσαρμογή στην κρίση, την ανεργία και τα εμπόδια στην επιχειρηματικότητα.

Η πυξίδα για μια καλύτερη κοινή πορεία δεν αλλάζει: είναι ο άνθρωπος και οι αξίες του. Αυτές οι αξίες όμως θα πρέπει να μεταγραφούν σε μια γλώσσα που θα συνδυάζει την εμπειρία του παρελθόντος με τον ενθουσιασμό και την τεχνολογική δεξιότητα των νέων. Η κοινή γλώσσα δεν είναι τηλεγραφικά μηνύματα, συνταγές και δεκάλογοι. Είναι διάλογοι με την τεχνολογία και ενσωμάτωσή της στην προσωπική καθημερινότητα και τη συλλογική δράση. Είναι η νέα αφήγηση του οράματος που χτίζουμε για τα παιδιά μας.

o   Ι. Το Διαδίκτυο παράγεται και παράγει αξίες

o   Οι αξίες αλλάζουν περιεχόμενο

o   Online πρόσβαση: ένα οικουμενικό δικαίωμα

o   Ανοιχτές Υποδομές

o   Ανοιχτή Πρόσβαση

o   ΙΙ. Κρίση και Διαδίκτυο

o   ΙΙΙ. Δικτυώνοντας την ανθρωπότητα εξανθρωπίζοντας το Διαδίκτυο